القاعده در راه بازگشت به اوج

22 آبان 15:25
وبسایت هرالد اسکاتلند در مقاله ای به بهانه انتشار سری جدید اسناد کشف شده از محل اختفای اسامه بن لادن، بار دیگر وضعیت فعلی القاعده و نقش این گروه در شبکه جهاد جهانی را مورد بررسی قرار داد

به گزارش خبرگزاری جهان اسلام به نقل از وبسایت هرالد اسکاتلند: با ورود به سال 2018 به سی امین سالگرد تاسیس القاعده خواهیم رسید. انتشار اسناد کشف شده از ایبت آباد در برهه¬ی زمانی اتفاق افتاده است که القاعده تلاش دارد بار دیگر نقش خود را به عنوان سازمان تروریستی شماره¬ی یک جهان احیا نماید. طی سه سال گذشته و به دنبال ظهور داعش، القاعده تقریبا به طور کامل در سایه قرار گرفت و امروز کارشناسان و تحلیلگران سیاسی و امنیتی اعتقاد دارند، سازمان القاعده توانسته است به لطف توجه همه جانبه¬ی جهانی به داعش، در سکوت به بازسازی و سازماندهی مجدد هسته اصلی و شبکه خود بپردازد.  هنگامی که داعش متولد شد و ائتلاف های ضد تروریسم در عراق، سوریه و دیگر نقاط جهان علیه آن شکل گرفتند، القاعده تا حدی زیادی عقب نشست و ضمن اینکه اجازه داد عملیات های ضد تروریستی غالبا متوجه داعش شود، بدون سر و صدا به تحکیم موقعیت خود مشغول گردید. 
دنیل بی¬من و جنیفر ویلیام در مقاله ای که برای اندیشکده بروکینگر نوشتند، اختلافات بنیادین میان داعش و القاعده را مورد بررسی قرار داده و عنوان داشتند، از تفاوت ها اصلی این دو گروه، اختلاف در تعیین دشمن اصلی می باشد. به گفته این دو تحلیلگر، آن ها همچنین در تعیین راهبردها و نوع تاکتیک هایی که برای حمله به دشمن اتخاذ می کنند و همچنین موضوعات اجتماعی و دیگر مسائل نیز دارای اختلافات اساسی هستند. بی¬من و ویلیام در این خصوص نوشتند: "اگرچه هدف نهایی القاعده نیز سرنگونی رژیم های مرتد و فاسد خاورمیانه و جایگزینی آن ها با یک دولت اسلامی واقعی می باشد، اما این گروه آمریکا را به عنوان دشمن اصلی خود و ریشه همه مشکلات خاورمیانه می¬داند". در واقع باید گفت راهبرد "دشمن دور" القاعده در تقابل با راهبرد "دشمن نزدیک" داعش می باشد. به عبارت دیگر، اگرچه داعش نیز خواستار حملات جهادی در سطح جهانی می باشد و تاکنون نیز حملات تروریستی زیادی را خارج از خاورمیانه انجام داده است، اما نگرانی اصلی این گروه حاکمان به زعم خود مرتد جهان عرب و در صدر آن ها بشار اسد در سوریه و حیدر العبادی در عراق می باشد. هرچند هنگامی که از گروه های جهادی صحبت می کنیم، بر زبان آوردن اصطلاح میانه¬رو عملا مفهوم خود را از دست می دهد، اما القاعده با اتخاذ هوشمندانه¬ی این راهبرد، تلاش نموده است خود را گروهی منعطف تر از داعش نشان دهد. داعش همواره با اتخاذ یک رویکرد انعطاف ناپذیر و سرسخت، فرقه گرایی، وحشیگری و تسخیر سرزمینی را در دستور کار خود قرار داده است و در همین راستا شیعیان و دیگر گروه های مذهبی را با الصاق برچسب ارتداد، مهدور الدم دانسته و وحشیانه ترین شیوه های قتل، اعدام های دسته جمعی، گردن زنی های عمومی، تجاوز و به صلیب کشیدن های نمادین را علیه آن ها اجرا نموده است.  
در طرف مقابل، القاعده با وجودیکه همچنان در تبلیغات خود اشارات مخرب و ویرانگری به شیعیان می نماید، اما عموما نسبت به داعش رویکرد بسیار محتاطانه تری را در قبال اهل تشیع در پیش گرفته و همین امر نیز به آن ها اجازه داده است حامیان بیشتری را جذب نمایند، در حالیکه رویکرد داعش سبب شده است جوامع مردمی به شکل فزاینده¬ای از این گروه فاصله بگیرند. از نگاه القاعده، مسلمانان شیعه همچنان مرتد محسوب می شوند اما رهبران این گروه اعتقاد دارند راه اندازی کشتارهای جمعی علیه شیعیان برای جنبش جهاد جهانی در سطح کلان مضر خواهد بود. ایمن الظواهری زمانی هدف قرار دادن شعیان را موجب غفلت از دشمن اصلی یعنی آمریکا دانسته و اذعان نموده بود: "چرا شیعیان عادی را می¬کشید در حالیکه آن ها به خاطر جهلشان آمرزیده شده هستند". 
در حال حاضر همزمان با احیای مجدد القاعده، هراس از تشدید حملات این گروه علیه آمریکایی ها و دیگر غربی ها، فکر و ذهن بسیاری از سازمان های امنیتی و اطلاعاتی جهان را به خود مشغول ساخته است. اکنون یکی از نگران کننده ترین تحولات جاری، احتمال پیوستن مبارزان فراری و شکست خورده داعش به صفوف القاعده است. چیزی بیش از یک ماه قبل و در ماه سپتامبر، شماری بالغ بر 10.000 نفر مرد، زن و کودک از مناطق تحت کنترل داعش فرار کردند و با به جان خریدن خطر هدف قرار گرفتن توسط نیروهای دولتی، خود را به سمت شمال سوریه و یکی از استان هایی تحت تصرف حیات تحریرالشام از گروه های وابسته به القاعده رساندند. در میان این غیرنظامیان، شمار فراوانی از تروریست های با تجربه¬ی داعش نیز به استان ادلب گریختند با این امید که بتوانند امر جهاد را در کنار یک گروه افراطی دیگر که ایدئولوژی آن تا حد زیادی مشابه داعش است، ادامه دهند. فواز جزجیس یکی از اساتید کالج اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه لندن و نویسنده کتابی در خصوص تاریخ داعش و القاعده معتقد است، القاعده با آغوش باز از این تعداد نیروی داعش استقبال خواهد کرد. این داعشی ها مبارزانی هستند که در میدان های نبرد آبدیده شده اند و از تجربه میدانی بسیار بالایی برخوردار هستند. 
بروس هافمن رییس برنامه مطالعات امنیتی دانشگاه جرج واشنگتن اذعان می نماید: "من نگران هستم القاعده در سه یا چهار سالی همه توجهات مطعوف به داعش شده بود، در سکوت کامل به بازسازی خود پرداخته باشد". این نگرانی هافمن و سایر تحلیلگران حوزه امنیت و تروریسم زمانی جالب تر می شود که بدانیم دو تن از افسران اطلاعاتی عراق تایید کرده اند ایمن الظواهری رهبر القاعده دو نماینده را به سوریه فرستاده بود تا مبارزان داعش را قانع کنند به القاعده ملحق شوند. این مقامات که به شرط ناشناس ماندن سخن گفتند افزودند، شاید دلیل پیام صوتی ابوبکر البغدادی در 28 سپتامبر (6 مهر) که از مبارزانش خواسته بود "عقب نشینی و فرار نکنند و تن به مذاکره ندهند" نیز همین موضوع بوده باشد. با این حساب به نظر می رسد همزمان با فروپاشی داعش، القاعده در حال احیا و رشد می باشد.  
با وجود سقوط بسیاری از مقرهای اصلی داعش در عراق و سوریه، سرنوشت تعداد بیشماری از مبارزان خارجی این گروه همچنان نامشخص است. سوال اینجاست آیا امکان دارد آن ها به شبکه القاعده پیوسته باشند؟ اگر این فرض را بپذیریم آنگاه با توجه به اینکه همچنان راهبرد اصلی القاعده هدف قرار دادن دشمن دور می باشد، این سازمان می تواند با استفاده از همین مبارزان، حملات تروریستی خود را در آنسوی آب ها تشدید و تلاش کند بار دیگر اقدامات چشمگیری همچون 11 سپتامبر را تکرار نماید. در گزارش مشترکی که ماه اکتبر توسط مرکز سوفان و "شبکه امنیت جهانی" منتشر گردید، ارقام رسمی مبارزان خارجی داعش از 48 کشور جهان بیان و اعلام شد، حداقل 2000 تن از نیروهای غربی داعش به زادگاه های خود بازگشته اند. 
جیسون بروک یکی از کارشناسان القاعده چندی پیش عنوان نمود: "هیچکس فراموش نکرده است حملات 11 سپتامبر چگونه توانست توجهات جهانی را به سمت القاعده جلب نماید؛ اگر این گروه تصمیم بگیرد به جای مخالفان اسلامی خود، دشمن دور را هدف قرار دهد، تصمیم بسیار بجایی گرفته است". گروه مشاوره ای امنیتی سوفان نیز اخیرا اظهارات جسیون بروک را تکرار کرد و به نوعی چشم اندازی از مسیر احتمالی القاعده در آینده را ترسیم نمود. گروه سوفان همچنین نتیجه گرفت: "در حال حاضر به نظر می رسد الظواهری به دنبال تحکیم شبکه تروریستی القاعده می¬باشد تا بتواند بار دیگر این گروه را به عنوان رهبر جنبش جهاد جهانی به روزهای اوج بازگرداند".
حال سوال اینست آیا ممکن است القاعده بدون در اختیار داشتن یک منبع غنی نیروی انسانی و بدون تربیت نسل جدیدی از رهبران خود، برای بازگشت به اوج برنامه ریزی کرده باشد؟ پاسخ به طور قطع منفی خواهد بود. 

ارسال نظرات

نظرات شما

نظر شما